Ymchwilydd yn ennill £35,000 o gyllid gan ICURe i wella’r gwaith o ganfod canser yr ysgyfaint



Ionawr 28, 2020

Mae ymchwilydd ym Mhrifysgol Abertawe wedi sicrhau £35,000 gan Wobrau ICURe, Innovate UK.

Bydd Dr Charles Brilliant, sy’n 28 oed, yn defnyddio’r cyllid i ddatblygu ei ymchwil gan ddefnyddio golau isgoch i bennu strwythur molecwlar poer i ddatgelu canser yr ysgyfaint.

Mae’n golygu y gall cleifion gael diagnosis cychwynnol yn eu meddygfeydd, yn hytrach na gorfod disgwyl i fynychu apwyntiad ysbyty, gan ddefnyddio dull sy’n gynt ac yn anfewnwthiol.

Mae AgorIP, gyda chefnogaeth Prifysgol Abertawe, a Chronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru, yn dwyn ynghyd academyddion, clinigwyr a busnesau i gynnal ymchwil arloesol i dechnolegau o’r radd flaenaf a hybu llwyddiant masnachol.

“Gall canser yr ysgyfaint achosi newidiadau strwythurol i fwcws y bibell aer, a dyma sut gellir ei ganfod drwy ddefnyddio sbectrosgopeg isgoch,” meddai Dr Brilliant. “Mae poer yn sylwedd ofnadwy a thrwchus a phan fydd yn sychu, byddai’n sychu â phatrwm anwastad a fyddai’n gwasgaru’r golau isgoch.

“Roeddem wedi meddwl am ddefnyddio rhwyll y byddai’r mwcws yn cael ei orfodi i mewn iddi, yn hytrach na bod ar arwyneb gwastad, sy’n annog y mwcws i sychu’n wastad, ac yn lleihau gwasgariad y golau. Mae’n agor cymaint o bosibiliadau ar gyfer symud technoleg sy’n ddrud ar hyn o bryd i’r clinig.

“Gallai claf fynd i’w feddygfa gyda symptomau a chynhyrchu sampl yno, a byddai’r canlyniad ar gael mewn cyn lleied â 10 munud

“Ni fydd y prawf hwn yn dweud wrthych ymhle mae’r canser; dim ond datgelu y gallai fod yno. Felly, byddai angen i’r claf gael profion dilynol eto yn yr ysbyty. Ond mae’n werthfawr iawn mewn meddygfeydd  fel offer cyn-sgrinio neu frysbennu.

“I ddechrau, mae’n hynod anfewnwthiol. Rwyf wedi gweld sawl achos o glaf yn peidio â mynd at feddyg teulu oherwydd eu bod yn ofni’r hyn fyddai’n digwydd nesaf, a beth fyddai gofyn iddynt ei ddioddef.

“Yn ail, mae’n cynnig ei hun yn dda i glinigau symudol. Gallai gynyddu’r nifer sy’n ymgysylltu â rhaglenni sgrinio a gallai felly wella diagnosis cynnar. Caiff y rhan fwyaf o achosion o ganser yr ysgyfaint ddiagnosis yn ystod cam tri neu bedwar, pan mae’r tebygolrwydd o oroesi yn isel, ond os ydych yn ei ganfod yn ystod cam un, byddai hynny yn cynyddu eich cyfradd goroesi yn sylweddol.”

Dr Charles Brilliant

Bellach, mae Dr Brilliant yn defnyddio’r cyllid gan ICURe i ddatblygu’r dechnoleg ymhellach.

“Rydym yn ei dreialu ac yn ystyried pa  ddefnydd arall y gellid ei wneud ohono,” meddai. “Gallai optegwyr a deintyddion ei ddefnyddio; gellir canfod cymaint o bethau drwy ddagrau a phoer.

“Gallai’r gwaith yr ydw i’n ei wneud wirioneddol helpu pobl. Gallaf weld bod ffordd o wella ansawdd bywyd ac arbed bywydau hyd yn oed.”

Daeth y gwaith i’r amlwg drwy PhD Dr Brilliant ym Mhrifysgol Abertawe.

“Rwyf wedi bod eisiau gwneud ymchwil erioed,” meddai. “Drwy gydol fy PhD, datblygodd yr ymchwil hwnnw i faes canser yr ysgyfaint. Cymerodd dair blynedd i’r ymchwil ddechrau dwyn ffrwyth, ac arweiniodd hynny at bopeth arall.

“Pe na fyddai AgorID yn rhan o hyn, ni fyddai’n digwydd. Nhw sydd wedi fy ariannu, ac mae’r tîm mor glên ac yn barod i helpu. Rwyf wedi teimlo erioed eu bod yn chwarae rhan sylweddol, ac rwy’n gwerthfawrogi’n arw.

“Rwyf ar ben fy nigon gyda’r cyllid. Mae’n gyfrifoldeb enfawr oherwydd ei fod yn swm mawr, ac rwyf eisiau i hyn lwyddo. Mae’n eithaf dychrynllyd ond yn hynod gyffrous.”

Ar hyn o bryd mae Dr Brilliant yn Seland Newydd fel rhan o’r cyllid

Mae Berna Jones, un o Swyddogion Trosglwyddo Technoleg AgorIP wedi bod yn rhoi help llaw i Dr Brilliant drwy gydol ei daith.

“Hoffwn longyfarch Charlie ar sicrhau cyllid ‘Innovation to the Commercialisation’ gan Innovate UK, rhaglen ICURe,” meddai.

“ICURe yw’r deorydd busnes prifysgol gorau yn Ewrop am y drydedd flwyddyn yn olynol, a’r gorau ledled y byd yn 2015/2016, felly mae hon yn fuddugoliaeth uchel ei pharch.

“Mae Charlie eisoes wedi bod yn Miami a Seland Newydd i ddilysu ei dechnoleg a bydd yn teithio o gwmpas y byd dros y ddeufis nesaf i ymgymryd â’r her 100 o bobl gan y rhaglen ICURe. “Am gyfle gwych i Dr Brilliant!”

I ddarganfod mwy am AgorIP dilynwch @AgorIP_Swan ar Twitter neu dewch o hyd i ni ar LinkedIn.

Tags: , , , ,